|
SAKSI DEĞİŞTİRME
Saksı değiştirme işlemi, iç mekan süs bitkileri yetiştiriciliğinde önemli
bir yer kaplar. Bitkiler , yetiştiricinin gereksiz yere bitkinin saksısının
değiştirilmesi Ve ya saksı değiştirmeyi tam bilmemesi nedeniyle zarar
görmektedir.
İçersinde belirli miktarda toprak bulunan kaplarda ( sözgelişi saksı, kasa ,
çanak vb. gibi ) yetiştirilen süs bitkilerinin bir süre sonra varolan bitki
besin maddeleri beslenme sonucu azalır. Saksı değiştirmeyi gerektiren başka
önemli neden de , bitkinin toprak üstü kısmı ile birlikte köklerinin de
gelişmesi ve saksının zamanla yetersiz duruma gelmesidir.
Saksı değiştirme sırasında genel bir kural, yeni saksının eskisine oranla
bir boy daha büyük tutulmasıdır. Daha büyük saksı kullanılması hem gereksiz hem
de sakıncalıdır. Çünkü, büyük saksılar fazla yer kaplarlar ; ayrıca , bitki
köklerinin saksı toprağını tümüye kaplayacak biçimde gelişmesi uzun zaman alır.
Bu konunun doğru uygulaması sanıldığından çok daha önemli sonuçlar vermektedir.
Bu nedenle, iç mekan süs bitkileri yetiştiriciliğinde , özellikle son yıllarda
olabildiğince küçük saksılar kullanılarak,saksı harçlarının sıvı gübrelerle
desteklenmesi ilkesi yerleşmiş bulunmaktadır.
Saksı değiştirme sırasında köklere
ve bu arada tüm bitkiye toplu bir görünüş kazandırmak, bitkinin alt kısımlarında
oluşabilecek çıplaklaşmaları önlemek amacı ile sürgün ve ana dallarda budama
yapılabilir. Ancak bazı bitkilerin budamaya karşı duyarlı oldukları
unutulmamalıdır. Kök budaması ise uçlarının canlılığını yitirdiği veya kök
sisteminin aşırı geliştiği durumlarda söz konusudur. Böyle durumlarda kökler
keskin bir bıçakla hafifçe budanır. Plastik saksılarla toprak saksılar
arasındaki en önemli farlılık gözenekliliktir. Plastik saksılar gözeneksizdir.
Toprak saksılar ise, yapım tekniklerine bağlı olarak değişik oranlarda gözenek
içerirler. Bu da , arada bazı farklılıklar olmasına yol açar. Saksı değiştirme
sırasında yapılacak işlemler şöyle sıralanabilir :
· Saksısı değiştirilecek olan bitkinin toprağı hafifçe nemlendirilir.
· Bitkinin kök boğazı sol elin yüzük parmağı ile orta parmağı arasına alınır.
· Bu arada sol elin avuç içi saksı toprağını tutar ve saksı ters çevrilerek
kenarı sert bir yere hafifçe vurulur. Böylece bitkinin kök yumağının saksı
kenarından kolayca ayrılması sağlanmış olur. Sağ elle saksı kenarından kolayca
ayrılması sağlamış olur.
· Sağ elle saksı çıkarılır ve bu sırada toprağın dağılmamasına özen gösterilir.
Daha önce belirtildiği şekilde kök ve gövde budaması yapılır. Bundan sonraki
işlem yeni saksının dikim için hazırlanmasıdır.
· Saksının dip kısmındaki akıtma deliği üzerine küçük bir saksı kırığı konur.
Böylelikle sulama sırasında toprağa verilen suyun fazlası bu delikten dışarı
akar. Saksı dibinde akıtma deliğinin bulunmaması veya bu deliğin kapanması
durumunda kökler fazla sulama ile kısa zamanda çürürler. İyi drenaja gereksinimi
olan bitkilerde ise, saksı dibinde önce saksı kırıkları veya küçük çakıllardan
bir drenaj tabakası oluşturulur.
· Yeni saksıya dikim sırasında bitki sol el ile saksı ortasına gelecek biçimde
ve istenilen yükseklikte tutulur. Bitkinin eskisine oranla daha derin veya
yüzeyse dikilmemesine dikkat edilmelidir. Ancak, bu kuralın tersine bazı
bitkiler sürekli biraz daha derine dikilir.
· Sağ elle kök yumağı ile saksı arasında kalan boşluğa yeni hazırlanan harç
doldurulur ve boşluk kalmaması için harç çepeçevre parmakla bastırılır. Daha
sonra saksı tabanı üzerinde birkaç kez masaya vurularak harcın iyice oturması
sağlanır.
· Saksı tümüyle toprakla doldurulmamalı sulama payı olarak saksı kenarı üst
düzeyi ile toprak yüzeyi arasında 1.5 cm dolayında bir boşluk bırakılmalıdır.
· İşlem bittikten sonra bitkilere önce toprak tümüyle nemli duruma gelinceye
değin su verilir. Daha sonraları az su verilmeli , ama sık sık su
püskürtülmelidir. Saksısı yeni değiştirilmiş bitkiler, ışık seven nitelikte
olsalar bile, başlangıçta doğrudan güneş ışığı altında bırakılmamalı, yarı veya
hafif gölge yerlerde bulundurulmalıdırlar. |
