Saxifragaceae Taşkırangiller familyasının Bergeniya cinsi 10 türe sahiptir ve anavatanı Orta Asyadır. Kazak dilinde Şağır, Rus dilinde ise Badan olarak adlandırılır. Türkiye’ de zemheri ortancası veya Kış ortancası gibi isimler ile anılır. Kış ortancası aslında alakasız başka bir bitki türüdür. Bu yüzden bu çiçeğe zemheri ortancası yada Şağır denmesi karışıklık olmaması açısından daha iyidir.

Bahçe bitkileri olarak en yaygın yetiştirilen türü ise Bergenia Crassifolia‘ dır. Eski bilimsel adlar Bergenia Cordifolia ve Saxifraga Cordifolia‘ dır. Bu çiçeğin yaprakları kalp şekliden yeşil renkte olup; kış soğukların da rengi bronzlaşır. Yaz sıcaklarında da susuz kaldığı zaman yaprakları bronzlaşmaya başlar. Kırmızımsı, Kahverengimsi renkler oluşur. Zemheri ortancasına iyi bakılması durumunda bütün bir yıl boyunca parlak, gösterişli ve dekoratif hallerini koruyabilirler. Çiçek yaşlandığı mühtdetçe yaprakları da büyüme gösterir.

ÇİÇEK AÇMA ZAMANI

Zemheri ortancası genel olarak kış mevsiminin ikinci yarısı ile ilkbahar başı arasında çiçeklenme gösterir. Yazın güneşsiz kalmayanlar özellikle de yaşlandıklarında sonbahar sonuna dek çiçek açmaya başlarlar.

Zemheri ortancasının bütün yıl aynı güzellikte kalabilmesi, bir yer örtücüsü olarak kalitesini arttırır. Kenar süslemelerinde de ideal bir bitki türüdür. Her mevsimde mevsimlik bitkiler ile görüntüsü değiştirilen yerlerde kenar bitkisi olarak daima aynı yerde bırakılabilir, bu da vereceğiniz zahmeti azaltır. Sadece mevsimlik bitkileri değiştirirseniz aşırı sıcak görülen bölgelerde, yazın fazla güneş alan yerler bu bitkiye iyi gelmeyecektir. Hem yüksek sıcak, hemde yakıcı güneş bir araya geldiğinde yapraklarda güzellik kalmaz.

Genelde kış aylarında Siklamen, pembe ve fuşya rengi tonlarında çiçekler açar. Çiçek rengi toprağın özelliğine ve kış soğuklarına göre farklı tonlarda olabilir. Türüne kültivarına göre de farklı renklerde çiçekler verebilir. Yukarı doğru dallanmaz yaprakları kök-rizzom kısmında gelişir, kökten kısa dalsı rizomlarla çoğalarak yavaş yavaş çevreye yayılmaya başlar. Rizomlar toprak dışına çıkmışsa onlara dal muamelesi yapmayın ve o şekilde bırakayın, yapraklarını toprakla örtmeniz daha faydalı olacaktır.

Genelde hem susuzluğa çok dayanıklı hemde don olaylarına karşı çok iyi bir şekilde dayanıklılık gösteren bitkiler zor bulunurlar. Zemheri ortancası yazın sıcağa ve kuraklığa, kışın ise -35 °C dereceye kadar ağır don olaylarına karşı dayanıklılık gösterir, karların içinde dahi çiçek açma özelliğine sahiptirler.

Kış aylarında yapraklarını döken ağaçların altlarında bulundurulması Zemheri ortancası için gayet iyi yerlerdir. Bu şekilde bahçede yere dikilmesi durumunda dahi aşırı sıcak görülmeyen memleketlerde sulama bile istemez. Kasım ayından İlkbahar zamanına kadar daha iyi güneş alabilmeli. Yaz boyuncada gölgede bırakılmalı.,

ZEMHERİ ORTANCASI TOPRAĞI

Zemheri ortancası asitli toprakları sevmez. Nötr ve çeşitli derecelerde alkalinli topraklara uygundurlar. Toprak humuslu ve suyu iyi süzdürebilme özelliğine sahip olursa gelişimi ve çoğalması daha hızlı bir şekilde olacaktır. Az besleyici toprakta bile iyi idare ederler. Succulent özelliklidirler. Besinleri bünyesinde barındırıp idareli şekilde kullanırlar. Yılda bir defa yaz aylarının sonlarında veya ilkbahar aylarının başında dibi çapalanıp yaprak çürüntüleri ve eski sığır veya koyun gübresi karışımı ile gübreleme yapılması gerekir. İyi bakıldığında muhteşem, güzel, iri yapraklar vermeye başlar.

Zemheri ortancası bahçelere ekildiğinde neredeyse yıl boyunca hiç sulamanızı gerektirmez. Yinede bu tamamen susuz bırakın anlamına gelmiyor tabi. Sadece susuzluğa son derece dayanıklıdırlar. Yinede suyu sevmeyen bir tür değildir. Yazın fazla güneş alan bir yerde bide üzerine susuz kalması durumunda yapraklar perişan bir hale gelir ; buna da dikkat etmeniz gerekmektedir. Yine de bu sadece yapraklara zarar verir susuzluğa dayanıklı olduğundan bitki tamamen ölmez. Yağışlı ve serin mevsime girildiğinde tekrar canlanacaktır.

ZEMHERİ ORTANCASININ ÇOĞALTILMASI

İlkbahar’ da kökten ayırma ile çoğaltabilirsiniz. Yalnız bu işlemin her yıl yapılması durumunda cılız kalacağından sürekli olarak yapılması tavsiye edilmez. Her üç, dört yılda bir son derece sıklaşmış olurlar. Bu süre zarfında seyrekleştirilmesi daha sağlıklı olacaktır. Çoğaltma da bu zamanlarda yapılmalı. Sırf eş, dost istiyor diye bitkilerinizi parçalamayın. En geç beş yılda bir seyrekleştirilmeli; çünkü fazla sık çoğalmışsa çiçeklen de daha az olur. Hemde çok iri yapraklı olduğundan dolayı çok sayıda bitkinin bir arada sıkışık halde kalması iyi değildir. Birbirlerinin havasını, ışığını engellerler ve bunun üzerine de hastalıklar ve çürümeler görülebilir. Ayrıca yapraklar tam dipten alınarak yaprak çeliği yapılabilir. Bu şekil dede çoğaltılması mümkün fakat büyüyüp bir şeye benzemesi uzun zaman alacaktır.